🏛️ Literatuurgeschiedenis: hoofdlijnen

Literatuurgeschiedenis: hoofdlijnen

Voor het eindexamen moet je de grote lijnen van de Nederlandse literatuurgeschiedenis kennen.

Middeleeuwen (ca. 500-1500)

Literatuur was vooral religieus of ridderlijk van aard. Teksten werden voorgedragen, niet gelezen.

• Kenmerken: religiositeit, ridderidealen, moraliserende toon
• Voorbeelden: Beatrijs, Karel ende Elegast, Van den vos Reynaerde

Renaissance en Humanisme (1500-1650)

Hernieuwde interesse in de klassieke oudheid. De mens centraal (humanisme).

• Kenmerken: nadruk op ratio, klassieke vormen, optimisme over de mensheid
• Voorbeeld: Erasmus, Hooft, Vondel

Gouden Eeuw (1600-1700)

Bloeiperiode van Nederlandse cultuur en literatuur.

• Kenmerken: trots op Nederland, religieuze themas, toneel
• Voorbeeld: Joost van den Vondel (Gijsbrecht van Aemstel)

Verlichting (1700-1800)

Rede en wetenschap boven geloof en traditie.

• Kenmerken: rationalisme, kritiek op bijgeloof, optimisme

Romantiek (1800-1850)

Reactie op de Verlichting. Gevoel boven rede, natuur, het verleden.

• Kenmerken: emotie, nationalisme, historische themas, natuur
• Voorbeeld: Potgieter, Da Costa

Realisme en Naturalisme (1850-1900)

Literatuur als spiegel van de werkelijkheid, ook de harde kant.

• Kenmerken: objectieve beschrijving, maatschappijkritiek, determinisme
• Voorbeeld: Multatuli (Max Havelaar)

Tachtigers / Beweging van Tachtig (ca. 1880)

Kunst om de kunst. Verzet tegen brave burgerlijkheid.

• Kenmerken: individualisme, schoonheid, l'art pour l'art
• Voorbeeld: Willem Kloos, Louis Couperus

Modernisme (1910-1940)

Experiment met vorm en taal. Invloed van Freud en de Eerste Wereldoorlog.

• Kenmerken: stream of consciousness, fragmentarisch, subjectief
• Voorbeeld: Slauerhoff, Vestdijk