← Terug naar HAVO📖 Tekstdoelen en tekstsoorten
Leer hoe je het doel van een tekst herkent
Wat is een tekstdoel?
Elke tekst is geschreven met een bepaald doel. De schrijver wil iets bereiken bij de lezer. Op het eindexamen moet je dat doel kunnen benoemen en onderbouwen.
De vier tekstdoelen
Informeren De schrijver wil de lezer iets laten weten. Er worden feiten, cijfers of uitleg gegeven zonder dat de schrijver de lezer wil overtuigen of aanzetten tot actie. Voorbeelden: een nieuwsartikel, een encyclopedie-artikel, een informatieve folder.
Overtuigen De schrijver wil de lezer een bepaald standpunt laten overnemen. Er worden argumenten gebruikt. Voorbeelden: een opinieartikel, een betoog, een reclamefolder.
Instrueren De schrijver wil de lezer iets laten doen of uitleggen hoe iets werkt. Voorbeelden: een handleiding, een recept, gebruiksaanwijzing.
Activeren De schrijver wil de lezer aanzetten tot een bepaalde actie, vaak in combinatie met overtuigen. Voorbeelden: een advertentie, een wervingsbrief, een oproep.
Hoe herken je het tekstdoel?
Let op de volgende signalen:
- Taalgebruik: gebruikt de schrijver feiten of meningen?
- Werkwoordsvorm: staan er veel gebiedende wijs-vormen? (doe, ga, koop) dan instrueren of activeren
- Argumenten: zijn er redenen of bewijzen? dan overtuigen
- Ondertoon: is de tekst neutraal of sturend?
Tip voor het examen
Op het HAVO-examen wordt je gevraagd het tekstdoel te benoemen en te onderbouwen. Noem altijd een concreet voorbeeld uit de tekst als bewijs.